अ‍ॅस्ट्राझेनेका जगभरातून आपली कोविशील्ड लस मागे घेणार; लस घेतलेले लोक भयभीत

(महाराष्ट्र मंथन वृत्त)
ब्रिटिश फार्मास्युटिकल कंपनी अ‍ॅस्ट्राझेनेकाने जगभरात आपली कोविड-19 लस खरेदी आणि विक्री थांबवण्याचा निर्णय घेतला आहे. द टेलिग्राफच्या वृत्तानुसार, कंपनीने म्हटले आहे की, आता ही लस तयार केली जात नाही आणि पुरवली जात नाही. व्यावसायिक कारणांमुळे ही लस बाजारातून काढून टाकली जात असल्याचे कंपनीने म्हटले आहे. तरीही कंपनीच्या या निर्णयामुळे सामान्य नागरिकांच्या मनात कोविशील्डविषयी असलेल्या भीतीमध्ये आणखी वाढ झाल्याचे दिसून येत आहे.

अ‍ॅस्ट्राझेनकाने म्हटले होते लसीमुळे हृदयविकाराचा धोका…
खरं तर, अ‍ॅस्ट्राझेनेकाने फेब्रुवारीमध्ये ब्रिटिश उच्च न्यायालयात सांगितले की त्यांच्या कोविड -19 लसीचे धोकादायक दुष्परिणाम होऊ शकतात. कंपनीने कोर्टात सादर केलेल्या कागदपत्रांमध्ये म्हटले आहे की, त्यांच्या कोरोना लसीमुळे थ्रोम्बोसिस थ्रोम्बोसाइटोपेनिया सिंड्रोम म्हणजेच टीटीएस होऊ शकतो. या आजारामुळे शरीरात रक्ताच्या गुठळ्या तयार होतात आणि प्लेटलेट्सची संख्या कमी होते. तथापि, हे अत्यंत दुर्मिळ प्रकरणांमध्येच घडते. ॲस्ट्राझेनेकावर त्यांच्या लसीमुळे अनेक मृत्यू झाल्याचा आरोप आहे. इतर अनेकांना गंभीर आजारांना सामोरे जावे लागले. कंपनीविरुद्ध उच्च न्यायालयात 51 खटले प्रलंबित आहेत. पीडितांनी अ‍ॅस्ट्राझेनकाकडून सुमारे 1 हजार कोटी रुपयांच्या नुकसानभरपाईची मागणी केली आहे.

ब्रिटिश नागरिक जेमी स्कॉट यांनी हा खटला सर्वप्रथम दाखल केला होता एप्रिल 2021 मध्ये जेमी स्कॉट नावाच्या व्यक्तीला ही लस मिळाली. यानंतर त्यांची प्रकृती बिघडली. शरीरात रक्ताच्या गुठळ्या तयार झाल्याचा थेट परिणाम त्याच्या मेंदूवर झाला. याशिवाय स्कॉटच्या मेंदूमध्ये अंतर्गत रक्तस्रावही झाला. अहवालानुसार, डॉक्टरांनी त्यांच्या पत्नीला सांगितले की ते स्कॉटला वाचवू शकणार नाहीत.
कंपनीने प्रथम दावे नाकारले, नंतर स्वीकारले. गेल्या वर्षी स्कॉटने ॲस्ट्राझेनेकाविरोधात तक्रार दाखल केली होती. मे 2023 मध्ये स्कॉट यांच्या आरोपांना प्रतिसाद म्हणून कंपनीने दावा केला की त्यांच्या लसीमुळे TTS होऊ शकत नाही. मात्र, या वर्षी फेब्रुवारीमध्ये हायकोर्टात सादर केलेल्या कागदपत्रांमध्ये कंपनीने हा दावा मागे घेतला. या कागदपत्रांची माहिती आता समोर आली आहे.
मात्र, कंपनीकडे सध्या या लसीमध्ये हा आजार कशामुळे होतो याची माहिती उपलब्ध नाही. ही कागदपत्रे समोर आल्यानंतर स्कॉटच्या वकिलाने न्यायालयात दावा केला आहे की ॲस्ट्राझेनेका-ऑक्सफर्ड लसीमध्ये त्रुटी आहेत आणि तिच्या प्रभावितेबद्दल चुकीची माहिती देण्यात आली होती.
शास्त्रज्ञांनी एप्रिल 2021 मध्ये लस-प्रेरित रोग ओळखला. शास्त्रज्ञांनी मार्च 2021 मध्ये लस-प्रेरित इम्यून थ्रोम्बोसिस थ्रोम्बोसाइटोपेनिया सिंड्रोम (VITT) हा नवीन रोग ओळखला. पीडितांशी संबंधित वकिलांनी दावा केला आहे की VITT हा TTS चा उपसंच आहे. मात्र, ॲस्ट्राझेनेकाने हे नाकारले.

अ‍ॅस्ट्राझेनका लसीमुळे होणारी हानी कोरोनाच्या धोक्यापेक्षा जास्त होती –
विशेष म्हणजे ही लस आता ब्रिटनमध्ये वापरली जाणार नाही. टेलिग्राफच्या रिपोर्टनुसार, शास्त्रज्ञांना ही लस बाजारात आणल्यानंतर काही महिन्यांनी त्याचा धोका लक्षात आला होता. यानंतर, 40 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या लोकांनाही इतर काही लसींचा डोस द्यावा, असे सुचवण्यात आले. कारण अ‍ॅस्ट्राझेनेका लसीमुळे होणारी हानी कोरोनाच्या धोक्यापेक्षा जास्त होती.
मेडिसिन्स हेल्थकेअर प्रॉडक्ट्स रेग्युलेटरी (MHRA) नुसार, ब्रिटनमध्ये 81 प्रकरणे आहेत ज्यात लसीमुळे रक्ताच्या गुठळ्या झाल्यामुळे लोकांचा मृत्यू झाल्याचा संशय आहे. MHRA नुसार, दुष्परिणाम झालेल्या पाचपैकी एकाचा मृत्यू झाला आहे. माहितीच्या स्वातंत्र्याच्या माध्यमातून मिळालेल्या आकडेवारीनुसार, सरकारने फेब्रुवारीमध्ये ब्रिटनमध्ये 163 लोकांना नुकसानभरपाई दिली होती. यापैकी 158 जणांना ॲस्ट्राझेनेका लस मिळाली होती.